Khái quát lịch sử tiếng việt - Giáo án ngữ văn 10

Thứ sáu , 01/12/2017, 03:56 GMT+7
     

Hôm nay trang congnghegi.com sẽ giúp bạn soạn văn - soan van lop 10- soan van 10- soan ngu van lop 10- nhung bai van hay lop 10- học tốt ngữ văn 10- tổng hợp những bài văn hay - giao an ngu van lop 10- giao an ngu van - giáo án tổng hợp - giáo án văn lớp 10

Tiết 65

 

KHÁI QUÁT LỊCH SỬ TIẾNG VIỆT

A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

1. Về kiến thức

        - Nắm được 1 cách khái quát những tri thức cốt lõi về cội nguồn, quan hệ họ hàng của tiếng Việt và quan hệ tiếp xúc giữa tiếng Việt và một số ngôn ngữ khác trong khu vực.

        - Nhận thức những quá trình phát triển của Tiếng Việt gắn bó với lịch sử phát triển của dân tộc của đất nước.

        - Ghi nhớ lời dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh về tiếng Việt - tiếng nói của dân tộc “Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quí báu của dân tộc. Chúng ta phải giữ gìn nó, làm cho nó ngày càng rộng khắp”.

2. Về kĩ năng

        - Rèn kĩ năng sử dụng tiếng Việt.

3. Về thái độ

        - Giúp các em giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.

B. CHUẨN BỊ - PHƯƠNG PHÁP

1. Chuẩn bị

        - GV: SGK + SGV + TLTK + GA

        - HS: Chuẩn bị bài theo câu hỏi hướng dẫn trong SGK.

2. Phương pháp

        - Gợi tìm, thảo luận, trả lời câu hỏi trong SGK.

C. TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1. Ổn định tổ chức

2. Kiểm tra bài cũ

        - Thế nào là phép tu từ ẩn dụ và hoán dụ ? Cho ví dụ.

3. Bài mới

* Giới thiệu bài mới:Nhằm giúp các em nắm được một cách khái quát những tri thức cốt lõi về cội nguồn, quan hệ họ hàng của tiếng Việt và quan hệ tiếp xúc giữa tiếng Việt và một số ngôn ngữ khác trong khu vực và nhận thức những quá trình phát triển của tiếng Việt gắn bó với lịch sử phát triển của dân tộc của đất nước, ngày hôm nay chúng ta học bài “Khái quát lịch sử tiếng Việt”.

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

*HĐ 1: HD HS tìm hiểu về lịch sử phát triển của tiếng Việt.

- Em hiểu gì về nguồn gốc của tiếng Việt? Thế nào là nguồn gốc bản địa?

 

 

 

- Lập sơ đồ về nguồn gốc và quan hệ họ hàng của tiếng Việt?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Gv dẫn dắt: Suốt 1000 năm Bắc thuộc và chống Bắc thuộc, tiếng Việt đã có sự tiếp xúc lâu dài và sâu rộng nhất với tiếng Hán. Các vương triều PK Trung Quốc đều có âm mưu đồng hóa nước ta, chèn ép tiếng Việt nặng nề. Nhưng tiếng Việt ko những  ko bị xóa bỏ mà ngày càng trở nên phong phú, giàu đẹp hơn...

- Mối quan hệ của tiếng Việt và tiếng Hán diễn ra ntn trong thời gian này?

 Gợi mở: Các cách vay mượn tiếng Hán và Việt hóa tiếng Hán?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Hs đọc sgk.

- Dưới thời kì độc lập, tự chủ, tiếng Việt đã có sự phát triển ntn? Sự ra đời của chữ Nôm có ý nghĩa gì?

 

 

 

 

Hs đọc sgk.

- Gv dẫn dắt: Từ thế kỉ XVII, các giáo sĩ phương Tây đã sáng tạo chữ quốc ngữ (dùng chữ cái La-tinh để ghi âm tiếng Việt)...

- Chữ quốc ngữ phát triển và có vai trò ntn trong thời kì Pháp thuộc?

 

- Vị trí của tiếng Việt?

 

 

- Các cách xây dựng thuật ngữ tiếng Việt?

 

 

 

 

 

*HĐ 2: HD HS tìm hiểu về chữ viết Tiếng Việt.

- Chữ viết của tiếng Việt có lịch sử phát triển ntn?

 

 

 

 

 

 

 

- Nêu những ưu điểm và hạn chế của chữ quốc ngữ?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*HĐ 3: Luyện tập.

GV yêu cầu học sinh đọc đề bài và luyện tập.

I. Lịch sử phát triển của tiếng Việt:

1. Tiếng Việt trong thời kì dựng nước:

a. Nguồn gốc tiếng Việt:

- Nguồn gốc bản địa: quá trình phát sinh, phát triển, tồn tại của tiếng Việt song hành với quá trình hình thành, phát triển, tồn tại của dân tộc Việt- tiếng Việt cũng có nguồn gốc, lịch sử lâu đời như lịch sử công đồng người Việt vậy.

- Thuộc họ ngôn ngữ Nam Á.

b. Quan hệ họ hàng của tiếng Việt:

 

 

 

" Tiếng Việt có nguồn gốc thuộc họ ngôn ngữ Nam Á, dòng Môn- Khmer và có quan hệ gần gũi với tiếng Mường.

- Ngoài ra tiếng Việt còn có quan hệ giao lưu tiếp xúc với ngôn ngữ Hán.

2. Tiếng Việt trong thời kì Bắc thuộc và chống Bắc thuộc:

- Tiếng Việt đã vay mượn rất nhiều từ ngữ Hán.

- Chiều hướng chủ đạo: Việt hóa về âm đọc, ý nghĩa và phạm vi sử dụng.

- Các cách thức vay mượn tiếng Hán:

+ Vay mượn trọn vẹn từ Hán, chỉ Việt hóa âm đọc, giữ nguyên ý nghĩa và kết cấu:

VD: tâm, tài, đức, mệnh,...

+ Rút gọn từ Hán:

  VD: cử nhân " cử (cụ cử); tú tài " tú (cậu tú); ngư phủ, canh nông, tiều phu, mục đồng " ngư - tiều- canh - mục; ...

+ Đảo lại vị trí các yếu tố, đổi yếu tố (trong các từ ghép):

VD:    Từ Hán          -               Từ Việt

         Thi nhân                           Nhà thơ

         Văn nhân                         Nhà văn

+ Đổi nghĩa hoặc thu hẹp hay mở rộng nghĩa của từ Hán:

VD: Thủ đoạn (Hán): cơ mưu, tài lược, công cụ, cách thức.

" Tiếng Việt: Thủ đoạn- chỉ hành vi mờ ám, độc ác.

 Khúc chiết (Hán): khúc khuỷu, ngoằn ngoèo.

" Tiếng Việt: diễn đạt gãy gọn, chặt chẽ.

  Đáo để (Hán): đến đáy, đến tận cùng (từ Hán).

" Tiếng Việt: đanh đá, quá mức.

3. Tiếng Việt dưới thời kì độc lập, tự chủ:

- Việc tiếp xúc, ảnh hưởng, vay mượn từ ngữ Hán theo hướng Việt hóa làm cho tiếng Việt ngày càng thêm phong phú, tinh tế, uyển chuyển.

- Dựa vào văn tự Hán, người Việt đã sáng tạo ra chữ Nôm- thứ chữ ghi âm tiếng Việt vào thế kỉ XIII.

" Ý nghĩa:

+ Khẳng định ý thức độc lập tự chủ của dân tộc ta.

+ Góp phần thúc đẩy sự phát triển văn hóa, văn học dân tộc.

4. Tiếng Việt trong thời kì Pháp thuộc:

- Chữ quốc ngữ trở nên thông dụng, tiếp nhận ảnh hưởng tích cực của ngôn ngữ, văn hóa phương Tây (chủ yếu là ngôn ngữ và văn hóa Pháp).

 

- Vai trò của chữ quốc ngữ: thúc đẩy sự hình thành và phát triển nền văn xuôi tiếng Việt hiện đại.

5. Tiếng Việt từ sau cách mạng tháng Tám đến nay:

- Chữ quốc ngữ trở thành hệ thống chữ viết quốc gia, ngày càng phong phú, chính xác, hoàn thiện hơn với việc xây dựng hệ thống các thuật ngữ khoa học.

- Các cách xây dựng thuật ngữ tiếng Việt:

+ Mượn của tiếng Hán:

VD: chính trị, quốc gia, độc lập, tự do,...

+ Phiên âm thuật ngữ khoa học của phương Tây:

VD: a-xit (acide), ba-dơ (bazo),...

+ Đặt thuật ngữ thuần Việt (dịch ý hoặc sao phỏng):

VD: Vùng trời (không phận),...

II. Chữ viết của tiếng Việt:

1. Lịch sử phát triển chữ viết của tiếng Việt:

- Theo truyền thuyết và dã sử: người Việt cổ có thứ chữ Viết trông như “đàn nòng nọc đang bơi”.

- Thế kỉ XIII: người Việt sáng tạo chữ Nôm trên cơ sở chữ Hán.

- Nửa đầu thế kỉ XVII: một số giáo sĩ phương Tây dựa vào bộ chữ cái La-tinh để xây dựng chữ quốc ngữ.

- Đến nay, chữ quốc ngữ phát triển hoàn thiện, trở thành ngôn ngữ quốc gia.

2. Những ưu điểm và hạn chế của chữ quốc ngữ:

a. Ưu điểm:

- Là loại chữ ghi âm (đọc sao viết vậy)"thuận lợi cho việc học tập, phổ cập văn hóa, nâng cao dân trí.

- Đơn giản, tiện lợi.

 b. Hạn chế:

- Chữ quốc ngữ ra đời vào thời kì khoa học ngôn ngữ chưa phát triển, đặc biệt là khoa âm vị học. Do đó, nó có những hạn chế:

+ Chưa hoàn thiện tuân theo nguyên tắc ngữ âm học, chưa đảm bảo tỉ lệ 1/1 (một số âm vị chỉ được ghi âm bằng một con chữ), sự phân biệt dựa trên kinh nghiệm, quy định chung: d/gi, c/k, ng/ngh.

+ Các dấu phụ ghi thanh điệu và các mũ của các chữ cái gây khó khăn cho việc tập viết và in ấn, nhất là đối với người nước ngoài (“mê hồn trận” không dễ “chinh phục”).

III/ Luyện tập:

Bài tập 1(39): Ví dụ về những biện pháp Việt hóa từ ngữ gốc Hán:

- Việt hóa mặt âm đọc, còn vay mượn trọn vẹn những mặt khác: nhân, quốc, sơn, hà, học tập, cách mạng…

- Rút gọn: lạc hoa sinh " (củ) lạc…

- Đổi nghĩa: đinh ninh (dặn dò) " yên chí, tin chắc…

- Dịch nghĩa, sao phỏng: hồng nhan" má hồng…

- Ghép tiếng thành từ: sản xuất (Hán + Hán), bồi đắp (Hán + Việt)

4. Củng cố

        - Nắm được nội dung của bài.

* Luyện tập:

        - Hãy tìm 3 VD để minh hoạ cho 3 cách thức đặt thuật ngữ khoa học đã nêu?

        - Gợi ý:

             + Phiên âm: glucô, xen lu cô, prôtêin, glu xít, cen ti met...

             + Mượn của tiếng Hán: thiên văn, hải dương, pháp lụât, pháp quyền, nhân chủng học....

            + Đặt theo tiếng Việt: viêm màng mắt (viêm giác mạc); chảy máu não (xuất huyết não); ca múa nhạc (ca vũ nhạc)...

5. H­DVN

        - Học bài theo hướng dẫn của GV.

        - Chuẩn bị bài mới theo câu hỏi hướng dẫn SGK.

        - Giờ sau: Đọc thêm: Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.

                                   Thái Sư Trần Thủ Độ ( Ngô Sĩ Liên )

DOWNLOAD BÀI GIÁO ÁN: CLICK HERE

CÁC BẠN BẤM XEM VIDEO MÌNH VỚI NHÉ!!!

Cảm ơn các bạn đã xem nội dung bài giảng. Thấy hay thì bấm một cái vào quảng cáo để mình có doanh thu nhé...!!!

 

Giáo án ngữ văn lớp 6 - Giáo án ngữ văn lớp 7 - Giáo án ngữ văn lớp 8 - Giáo án ngữ văn lớp 9

Giáo án ngữ văn lớp 10 - Giáo án ngữ văn lớp 11 - Giáo án ngữ văn lớp 12

 

giao an ngu van 10
khái quát lịch sử tiếng việt ngữ văn 10 ngu van 10 văn 10 giáo án văn 10 học tố