Phong trào dân tộc và cách mạng tháng tám - Giáo án lịch sử 12

Chủ nhật , 29/07/2018, 15:36 GMT+7
     

Giáo án lịch sử lớp 12 toàn tập

PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM (1939-1945).

NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HOÀ RA ĐỜI

 

I. Mục tiêu bài học

1. Kiến thức :

Sau khi học xong, HV nắm được:

         -  Đường lối đúng đắn, sự lãnh đạo tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

         - Công cuộc chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa của Đảng.

         - Diễn biến Tổng khởi nghĩa tháng Tám.    

         - Ý nghĩa lịch sử và nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám 1945.

2. Tư tưởng

         - Bồi dưỡng niềm tin vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng.

         - Bồi dưỡng tinh thần hăng hái, nhiệt tình cách mạng, không quản gian khó hi sinh vì sự nghiệp cách mạng của đất nước, noi gương ông cha, trân trọng phát huy những thành quả của Cách mạng tháng Tám.

3. Kĩ năng:

          - Rèn luyện tư duy phân tích, đánh giá các sự kiện lịch sử, kĩ năng xác định kiến thức cơ bản.

II. Thiết bị tài liệu:

          - Hình ảnh và tài liệu có liên quan đến bài học.

III. Tiến trình dạy - học

1. Ổn định lớp

2. Kiểm tra bài cũ

          Câu 1. Ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của phong trào dân chủ 1936 - 1939 ?

          Câu 2. Tại sao gọi phong trào 1936 - 1939 là phong trào dân chủ ?

3. Giới thiệu bài mới

Hoạt động của Giáo viên

Hoạt động của Học viên

Nội dung

- GV nhắc lại những sự kiện chính yếu của Chiến tranh thế giới thứ hai

- GV hỏi: Tình hình chính trị của Việt Nam trong những năm Chiến tranh thế giới thứ hai ?

- GV nhận xét, chốt ý và giảng: Đầu 1945, CTTG II sắp kết thúc. Ở mặt trận châu Á - Thái Bình Dương, Nhật thua to ở nhiều  nơi. 9/31945 Nhật đảo chính Pháp, các đảng phái chính trị thân Nhật đua nhau hoạt động, không khí cách mạng sôi sục.

 

- GV hỏi: Tình hình quốc tế đã tác động như thế nào đến kinh tế - xã hội Việt Nam ?

- GV nhận xét, kết luận

 

- GV hỏi: Hậu quả của các chính sách trên ?

- GV chuyển ý

- GV giảng về hoàn cảnh diễn ra Hội nghị cho HV nắm.

 

- GV hỏi: Nội dung chính của Hội nghị ?

 

- GV gọi nhiều HV trả lời nối tiếp nhau.

- GV nhận xét và giảng về ý nghĩa của Hội nghị.

- GV chuyển ý

 

- GV hướng dẫn để HV về nhà đọc thêm

 

- GV chuyển ý

- GV giảng sơ lược về hoàn cảnh triệu tập Hội nghị.

 

- GV hỏi: Nội dung cơ bản của Hội nghị ?

 

GV nhận xét và cho ghi bài.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- GV nhận xét và giảng về ý nghĩa của Hội nghị.

 

 

 

 

 

 

- GV chuyển ý

 

- GV cho HV hoạt động nhóm và trả lời câu hỏi:

 

*Nhóm 1.Quân dân ta đã xây dựng lực lượng chính trị như thế nào ?

 

 

 

 

 

 

*Nhóm 2.Quân dân ta đã xây dựng lực lượng vũ trang như thế nào ?

 

 

 

 

 

 

 

*Nhóm 3.Quân dân ta đã xây dựng căn cứ địa cách mạng như thế nào ?

 

 

 

 

- GV nhận xét, chốt ý.

 

 

- GV giảng về quá trình nhân dân ta đãgấp rút chuẩn bị cho khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền. GV nhấn mạnh sự ra đời của Trung đội Cứu quốc quân và đặc biệt là sự thành lập ĐộiViệt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân vào ngày 22/12/1944, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam ngày nay. Từ đó, GV nhấn mạnh vai trò của Bác Hồ, của Đại tướng Võ Nguyên Giáp để HV nắm.

 

 

 

 

 

 

 

- GV chuyển ý

 

 

 

- GV hỏi: Lệnh khởi nghĩa được ban bố trong hoàn cảnh nào ?

 

 

 

 

GV nhận xét.

 

 

 

 

 

 

 

- GV nhận xét và giảng về nội dng của bản chỉ thị Nhật - Pháp bắn nhau và hành đông của chúng ta.

 

 

 

 

- GV hỏi: Nêu diễn biến chính của cao trào kháng Nhật cứu nước ?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- HV nhận xét, kết luận

 

- GV hỏi: Ý nghĩa của cao tràokháng Nhật cứu nước ?

 

 

 

 

 

- GV nhận xét và chuyển ý

 

 

 

- GV giảng sơ lược về công cuộc chuẩn bị cuối cùng trước ngày Tổng khởi nghĩa.

 

 

 

 

 

 

 

 

- GV chuyển ý

 

 

- GV đặt câu hỏi nâng cao: Phân tích thời cơ của Cách mạng tháng Tám ?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- GV nhận xét và chuyển ý

 

- GV chia nhóm để HV hoạt động và trả lời câu hỏi: Tóm tắt ngắn gọn diễn biến sơ lược của Tổng khởi nghĩa tháng Tám?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- GV sử dụng kênh hình trong SGK để khái quát lại những nét chính về diễn biến của cuộc Tổng khởi nghĩa.

 

- GV chuyển ý

 

- GV giảng về sự thành lậpnước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đặc biệt GV nhấn mạnh và giảng nhiều về sự kiện lịch sử quan trọng ngày 2/9 - Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

 

 - GV chuyển ý

 

- GV chia nhóm để hoạt động

 

*Nhóm 1.Nguyên nhân chủ quan ?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- GV nhận xét và chốt ý

 

*Nhóm 2.Nguyên nhân khách quan ?

 

Nhóm 3.Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám ?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

*Nhóm 4.Bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám ?

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- GV nhận xét bài làm của các nhóm.

 

- GV chốt bài.

 

 

 

- HV chú ý theo dõi.

 

 

 

- HV trả lời:

+ 1/9/1939 CTTG II bùng nổ, 3/9 Pháp tham chiến

 

 

 

 

 

+ 9/1940, Pháp đầu hàng và cấu kết với Nhật cùng thống trị, bóc lột nhân dân ta. Các đảng phái thân Nhật xuất hiện ra sức tuyên truyền về sức mạnh của Nhật ( thuyết đại Đông Á).

 

- HV chú ý nghe GV giảng bài.

 

 

 

 

 

 

 

 

- HV trả lời:

+ Ngay khi chiến  tranh bùng nổ, Pháp đã đẩy mạnh chính sách vơ vét của để phục vụ chiến tranh: ra lệnh tổng động viên, kinh tế chỉ huy.

+ Khi Nhật nhảy vào Đông Dương, đã buộc Pháp cung cấp nhu yếu phẩm, nguyên liệu, tiền. Bắt dân ta nhổ lúa trồng đay, thầu dầu.

 

- HV trả lời: Cuối 1944 đầu 1945 hơn 2 triệu người dân chết đói.

 

 

 

 

 

- HV theo dõi và ghi bài.

 

- HV trả lời:

+ Mục tiêu trước mắt là đánh đổ đế quốc và tay sai, giải phóng các dân tộc Đông Dương, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập.

+ Tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất thay bằng khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của đế quốc và địa chủ, tay sai, chống tô cao, lãi nặng.

+ Chuyển từ đấu tranh hợp pháp sang hoạt động bí mật, bất hợp pháp.

+ Thành lập Mặt trận Thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương.

 

 

 

- HV nghe GV hướng dẫn để về nhà đọc thêm

 

 

 

 

 

- HV chú ý lắng nghe và ghi nhận

 

 

- HV trả lời:

+ Khẳng định nhiệm vụ chủ yếu l giải phóng dân tộc.

+ Tiếp tục gác khẩu hiệu cch mạng ruộng đất thay bằng giảm tô, giảm thuế, chia lại ruộng đất công

 

 

+ Chủ trương mỗi nước thành lập một mặt trận riêng. Ở Việt Nam thành lập: Việt Nam độc lập đồng minh (Việt Minh).

+ Xác định hình thức của cuộc khởi nghĩa giành chính quyền là đi từ khởi nghĩa từng phần lên tổng khởi nghĩa.

 

 

- HV theo dõi và ghi nhận.

 

 

 

 

 

 

 

 

- HV hoạt động nhóm và trả lời câu hỏi.

 

- Các nhóm thảo luận và ghi nội dung vào bảng phụ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Đại diện của mỗi nhóm sẽ được GV gọi bất kì.

 

 

 

 

 

 

 

 

- HV chú ý nghe bạn mình trình bày để nhận xét

 

 

 

 

 

 

 

- HV chú ý nghe GV giảng bài để hiểu bài sâu hơn.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- HV trả lời theo ý hiểu:

+ 20 giờ tối 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp, Pháp đầu hàng.

+ Nhật tuyên bố “giúp các dân tộc Đông Dương xây dựng nền độc lập”, dựng Chính phủ Trần Trọng Kim, đưa Bảo Đại làm “Quốc trưởng”

+12/3/1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảngra chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành đông của chúng ta”,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- HV trả lời:

  +Cao-Bắc-Lạng: Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và Cứu quốc quân cùng với quần chúng giải phóng nhiều xã, châu

- Ở Bắc Kì và Bắc Trung Kỳ: Đảng đề ra khẩu hiệu “Phá kho thóc, giải quyết nạn đói”, thu hút hàng triệu người tham gia.

- Việt Minh lãnh đạo quần chúng nổi dậy ở Tiên Du (Bắc Ninh, 10/3), Bần Yên Nhân (Hưng Yên, 11/3)

 

- Ở Quảng Ngãi, tù chính trị nhà lao Ba Tơ nổi dậy, lập chính quyền cách mạng (11/3), tổ chức Đội du kích Ba Tơ.

- Ở Nam Kì, Việt Minh hoạt động mạnh mẽ nhất là ở Mỹ Tho, Hậu Giang.

 

 

- HV trả lời:Cao traøo kháng chiến đã chuaån bò tröïc tieáp cho Cách mạngthaùng Taùm.

 

 

 

 

 

 

 

- HV chú ý lắng nghe GV giảng bài

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- HV dựa vào SGK và trả lời theo ý hiểu của mình

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- HV chia nhóm để hoạt động.

 

 

 

 

- HV viết kết quả thảo luận vào bảng phụ và đại diện bất kì do GV gọi lên trình bày.

 

 

 

 

 

 

- HV chú ý nghe GV giảng bài để hiểu bài sâu hơn

 

 

 

 

 

- HV chú ý lắng nghe GV giảng bài để hiểu bài sâu hơn

 

 

*Nhóm 1. Trả lời:

 

- Ta có truyền thống yêu nước nồng nàn, vì vậy khi Đảng kêu gọi cả dân tộc nhất tề đứng lên.

+ Sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Trung ương  Đảng và Bc Hồ.

+ Quá trình chuẩn bị lâu dài, chu đáo, rút kinh nghiệm qua đấu tranh, chớp đúng thời cơ.

+ Trong những ngy khởi nghĩa toàn Đảng, toàn dân quyết tâm cao. Các cấp bộ đảng chỉ đạo linh hoạt , sáng tạo

 

 

 

*Nhóm 2. Trả lời: Quân Đồng minh đánh thắng phát xít, tạo cơ hội khách quan thuận lợi cho khởi nghĩa thành công.

 

*Nhóm 3.Trả lời:

- Là bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc ta. Phá tan xiềng xích nô lệ của Pháp hơn 80 năm và Nhật gần 5 năm, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

- Mở ra kỷ nguyên mới: kỉ nguyên độc lập, tự do, kỉ nguyên nhân dân nắm chính quyền, làm chủ đất nước.

- Đảng Cộng sản Đông Dương trở thành Đảng cầm quyền chuẩn bị điều kiện cho những thắng lợi  tiếp theo.

- Góp phần vào thắng lợi của cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít. Cổ vũ mạnh mẽ các dân tộc thuộc địa đấu tranh tự giải phóng.

 

*Nhóm 4.trả lời:

- Phải có đường lối đúng đắn trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào thực tiễn Việt Nam: nắm bắt tình hình trong và ngoài nước để đề ra chủ trương, biện pháp cách mạng phù hợp.

- Đảng tập hợp, tổ chức các lực lượng yêu nước rộng rãi trong mặt trận dân tộc thống nhất - Mặt trận Việt Minh, trên cơ sở khối liên minh công - nông, phân hóa và cô lập kẻ thù, tiến tới đánh bại chúng.

- Đảng linh hoạt kết hợp đấu tranh chính trị với vũ trang, tiến hành khởi nghĩa từng phần, chớp thời cơ phát động Tổng khởi nghĩa.

- Đảng luôn kết hợp giữa đấu tranh và xây dựng

 

- HV chú ý nghe GV giảng bài

I. Tình hình Việt Nam trong những năm 1939 - 1945

 

   1. Tình hình chính trị

 

 

 

 

-1/9/1939 Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, 3/9 Pháp tham chiến.

-Pháp đầu hàng Đức. Chính sách ở Đông Dương thay đổi:

+ Tăng cường đàn áp cách mạng.

+ Ra sức vơ vét sức người, sức của đưa vào cuộc chiến.

- 9/1940 Nhật vào Việt Nam, Pháp đầu hàng và cấu kết với Nhật cùng thống trị, bóc lột nhân dân ta. Các đảng phái thân Nhật xuất hiện ra sức tuyên truyền về sức mạnh Nhật (thuyết đại Đông Á).

 

 

 

 

- Đầu 1945 Chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc. Ở mặt trận châu Á - Thái Bình Dương, Nhật thua to ở nhiều  nơi.

- 9/31945 Nhật đảo chính Pháp, các đảng phái chính trị thân Nhật đua nhau hoạt động, không khí cách mạng sôi sục.

     2. Tình hình kinh tế - xã hội

- Ngay khi chiến  tranh bùng nổ, Pháp đã đẩy mạnh chính sách vơ vét của để phục vụ chiến tranh:

+ Ra lệnh tổng động viên

+ Thực hiện kinh tế chỉ huy

 

- Khi Nhật nhảy vào Đông Dương, thực hiện chính sách:

+ Buộc Pháp cung cấp nhu yếu phẩm, nguyên liệu, tiền

+ Đầu tư vốn khai thác một số ngành

+ Bắt dân ta nhổ lúa trồng đay, thầu dầu

- Hậu quả: Cuối 1944 đầu 1945 hơn 2 triệu đồng bào ta chết đói, tất cả các tầng lớp, giai cấp (trừ bọn tay sai) đều căm thù đế quốc, phát xít, mâu thuẫn dân tộc lên cao hơn bao giờ hết.

II. Phong trào giải phóng dân tộc từ tháng 9/1939 đến tháng 3/1945.

1. Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11/1939.

-Tháng 11/1939, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương được triệu tập.

- Nội dung:

+Xác định nhiệm vụ  mục tiêu trước mắt của cách mạng Đông Dương là đánh đổ đế quốc và tay sai, giải phóng các dân tộc Đông Dương, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập.

+ Tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất, thay bằng khẩu hiệu tịch thu ruộng đất của đế quốc và địa chủ, tay sai, chống tô cao, lãi nặng.

+Chuyển từ đấu tranh hợp pháp sang hoạt động bí mật, bất hợp pháp.

 

+Thành lập Mặt trận Thống nhất dân tộc phản đế Đông Dương.

 

- Ý nghĩa: đây là Hội nghị mở đầu cho chủ trương chuyển hướng đấu tranh của Đảng.

 

   2. Những cuộc đấu tranh mở đẩu thời kì mới         (Đọc thêm)

 

     3. Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng. Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (5/1941)

- 28/1/1941 Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng

 

- Töø ngày 10 ñeán 19/5/1941, Ngöôøi trieäu taäp Hội nghị Trung ươnglaàn thöù 8 taïi Paéc Boù - Cao Baèng.

- Noäi dung:

+ Khaúng ñònh nhieäm vuï chuû yeáu cuûa cách mạng Việt Nam làgiaûi phoùng daân toäc.

 

+ Tạmgaùc khaåu hieäu cách mạngruoäng ñaát thay baèng giaûm toâ, giaûm thueá, chia laïi ruoäng ñaát coâng, tiến tới người cày có ruộng. Sau khi đánh đuổi Pháp - Nhật sẽ thành lập Chính phủ nhân dân của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

+ 19/5/1941 thaønh laäp Mặt trận Việt Namñoäc laäp đồng minh(Vieät Minh), sau đó thông qua Tuyên ngôn, Chương trình, Điều lệ.Thay tên các hội Phản đế thành hội Cứu quốc và giúp đỡ việc lập mặt trận ở Lào, Campuchia

 

+ Hình thức của cuộc khởi nghĩa vũ trang: từ khởi nghĩa từng phần lên tổng khởi nghĩa, coi chuẩn bị khởi nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của toàn Đảng, toàn dân.

 

 

- Ý nghĩa: Hội nghị đ hoàn chỉnh chủ trương được đề ra tại Hội nghị Trung ương 11/1939, nhằm giải quyết mục tiêu số một l dn tộc giải phĩng. Hội nghị có tầm quan trọng đặc biệt, quyết định thắng lợi của Cch mạng thng Tm.

 

4. Chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền

    a. Xây dựng lực lượng cho cuộc khởi nghĩa vũ trang

 

* Xây dựng lực lượng chính trị

- Nhiệm vụ cấp bách: vận động quần chúng tham gia Việt Minh. Cao Bằng là nơi thí điểm cuộc vận động xây dựng các hộiCứu quốc, đến 1942, có ba châu hoàn toàn. Ủy ban Việt Minh tỉnh Cao bằng và Ủy ban Việt Minh lâm thời liên tỉnh Cao - Bắc - Lạng được thành lập.

- Ở nhiều tỉnh Bắc Kì và Trung Kì, các hội Cứu quốc được thành lập.

- 1943, Đảng đề ra Đề cương văn hóa Việt Nam. 1944, Đảng Dân chủ Việt Nam và Hội Văn hóa Cứu quốc thành lập đứng trong Mặt trận Việt Minh.

 

*Xây dựng lực lượng vũ trang

- Được Đảng đặt biệt coi trọng. Sau thất bại của khởi nghĩa Bắc Sơn, theo chủ trương của Đảng một bộ phận lực lượng chuyển sang xây dựng thành những đội du kích.

- 1941, du kích Bắc Sơn chuyển thành Trung đội Cứu quốc quân I(14/2/1941). Cứu quốc quân phát động chiến tranh du kích trong 8 tháng. 15/9/1941, Trung đội Cứu quốc quân II ra đời.

 

* Xây dựng căn cứ địa cách mạng: Được Đảng ta quan tâm.

- Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương tháng 11/1940 chọn Bắc Sơn - Võ Nhai để xây dựng thành căn cứ địa cách mạng.

- 1941, Nguyễn Ái Quốc chủ trương xây dựng căn cứ địa Cao Bằng.

 

  b. Gấp rút chuẩn bị cho khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền.

- 2/1943, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp tại Võng La, vạch kế hoạch chuẩn bị toàn diện cho khởi nghĩa. Khắp nông thôn, thành thị Bắc Kì, các đoàn thể Việt Minh, các Hội Cứu quốc được thành lập

- Ở Bắc Sơn - Võ Nhai, Trung đội Cứu quốc quân III ra đời(25/2/1944).

- Ở Cao Bằng, lập các đội tự vệ vũ trang, đội du kích. 1943, 19 ban “Xung phong Nam tiến” được lập ra để liên lạc với những khu vực khác.

- 7/5/1944 Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị “Sửa soạn khởi nghĩa”.

- 10/08/1944, Trung ương Đảng kêu gọi nhân dân “Sắm vũ khí đuổi thù chung”

- 22/12/1944, theo chỉ thị của Hồ Chí Minh, ĐộiViệt Nam Tuyên truyền Giải phóng quânđược thành lập. Ngay sau khi ra đời, đội đã đánh thắng liên tiếp hai trận ở Phay Khắt và Nà Ngần. Căn cứ Cao-Bắc-Lạng được củng cố và mở rộng.

 

III. Khôûi nghóa vuõ trang giaønh chính quyeàn

1. Khôûi nghóa töøng phaàn (töø thaùng 3 ñeán giöõa thaùng 8/1945)

- 20 giờ tối 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp, Pháp đầu hàng.

 

- Nhật tuyên bố “giúp các dân tộc Đông Dương xây dựng nền độc lập”, dựng Chính phủ Trần Trọng Kim, đưa Bảo Đại làm “Quốc trưởng”, thực chất là độc chiếm Đông Dương.

 

 

-12/3/1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảngra chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành đông của chúng ta”, chỉ thị nêu rõ :

+ Kẻ thù: là phát xít Nhật.

+ Khẩu hiệu: “Đánh đuổi Pháp - Nhật” được thay bằng khẩu hiệu “Đánh đuổi phát xít Nhật”.

+ Hình thức: từ bất hợp tác, bãi công, bãi thị đến biểu tình, thị uy, vũ trang du kịch và sẵn sàng chuyển qua tổng khởi nghĩa khi có điều kiện .

- Quyết định “phát động một cao trào kháng Nhật cứu nước”.

 

*Diễn biến cao trào kháng Nhật cứu nước

 

- Cao - Bắc - Lạng: Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và Cứu quốc quân cùng với quần chúng giải phóng nhiều xã, châu, huyện.

 

 

- Ở Bắc Kì và Bắc Trung Kỳ: Đảng đề ra khẩu hiệu “Phá kho thóc, giải quyết nạn đói”, thu hút hàng triệu người tham gia.

 

 

- Việt Minh lãnh đạo quần chúng nổi dậy ở Tiên Du (Bắc Ninh, 10/3), Bần Yên Nhân (Hưng Yên, 11/3)

 

+ Ở Quảng Ngãi, tù chính trị nhà lao Ba Tơ nổi dậy, lập chính quyền cách mạng (11/3), tổ chức Đội du kích Ba Tơ.

 

 

+ Ở Nam Kì, Việt Minh hoạt động mạnh mẽ nhất là ở Mỹ Tho, Hậu Giang.

 

*Ý nghĩa

 

- Qua cao trào lực lượng cch mạng phát triển vượt bậc. Lực lượng trung gian ngã về phía cch mạng, quần chúng sẵn sàng nổi dậy tổng khởi nghĩa giành chính quyền.

- Cao trào chuẩn bị trực tiếp cho Cch mạng tháng Tám

.

 

   2. Sự chuẩn bị cuối cùng trước ngày Toång khôûi nghóa

- Hội nghị Quân sự cách mạng Bắc Kì (4/1945) quyết định thống nhất các lực lượng vũ trang.

- 16/4/1945, Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị thành lập Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam vàỦy ban Dân tộc giải phóng các cấp.

- 5/1945, Bác rời Pác Pó và chọn Tân Trào (Tuyên Quang) làm trung tâm chỉ đạo.

- 4/6/1945 Khu giải phóng Việt BắcỦy ban lâm thời Khu giải phóngđược thành lập, Tân Trào làm thủ đô Khu kháng chiến.

 

3. Toång khôûi nghóa thaùng Taùm năm 1945

    a. Nhật đầu hàng Đồng minh, lệnh Tổng khởi nghĩa được ban bố(Thời cơ của Cách mạng tháng Tám)

- 9/8/1945, Hồng quân Liên Xô tiêu diệt đội quân Quan Đông của Nhật.

- 15/8/1945, Nhật hoàng tuyên bố đầu hàng không điều kiện. Nhật ở Đông Dương rệu rã, Chính phủ Trần Trọng Kim hoang mang. Điều kiện khách quan có lợi cho Tổng khởi nghĩa đã đến.

- 13/8/1945, Trung ương Đảng và Việt Minh thành lậpỦy ban Khởi nghĩa toàn quốc. Đến 23h cùng ngày ban bố “Quân lệnh số 1”, phát lệnh Tổng khởi nghĩa trong cả nước.

- Từ ngày 14 đến 15/8/1945, Hội nghị toàn quốccủaĐảng họp ở Tân Trào (Tuyên Quang), quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trong cả nước, thông qua các vấn đề đối nội và đối ngoại sau khi giành được chính quyền.

- Từ ngày 16 đến 17/8/1945, Đại hội quốc dân ở Tân Trào tán thành chủ trương Tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách của Việt Minh, cử ra Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Namdo Hồ Chí Minh làm Chủ tịch.

 

  b. Diễn biến cuộc Tổng khởi nghĩa

- Chiều 16/8/1945, một đơn vị của Giải phóng quân do Võ Nguyên Giáp chỉ huy, tiến về giải phóng thị xã Thái Nguyên.

- 18/8/1945, Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam giành chính quyền sớm nhất trong cả nước .

- Ở Hà Nội 19/8, hàng vạn nhân dân cùng các đội tự về chiến đấu đánh chiếm các cơ quan đầu não của địch, như Phủ Khâm sai, Sở Cảnh sát Trung ương … Tối 19/8khởi nghĩa thắng lợi ở Hà Nội.

- Tiếp đó, khởi nghĩa giành chính quyền ở Huế (23/8/1945), Sài Gòn (25/8/1945)

- 28/8/1945 caû nöôùc giaønh ñöôïc chính quyeàn

- 30/8/1945 vua Bảo Đại thoái vị

 

*Nhaän xeùt: Toång khôûi nghóa dieãn ra vaø giaønh thaéng lôïi nhanh choùng vaø ít toán xöông maùu (trong vòng nữa tháng)

 

IV. Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập (2/9/1945)

- 25/8/1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh với Trung ương Đảng và Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam từ Tân Trào về Hà Nội .

- Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam được cải tổ thành Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (28/8/1945).

- 2/9/1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa .

 

 

V. Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám

1. Nguyên nhân thắng lợi

- Nguyên nhân chủ quan:

+ Có truyền thống yêu nước, đấu tranh giải phóng dân tộc. Vì vậy, khi Đảng Cộng sản Đông Dương kêu gọi thì toàn dân nhất tề đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền.

 

+ Có sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng do Hồ Chí Minh đứng đầu.

 

+ Chuẩn bị lâu dài, rút kinh nghiệm qua đấu tranh.

 

 

 

+ Toàn Đảng, toàn dân quyết tâm cao. Các cấp bộ Đảng chỉ đạo linh hoạt, sáng tạo, chớp đúng thời cơ .

 

 

 

 - Nguyên nhân khách quan: Quân Đồng minh đánh thắng phát xít, tạo cơ hội khách quan thuận lợi cho khởi nghĩa thành công.

 

 

 

     2. Ý nghĩa lịch sử

- Là bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc ta. Phá tan xiềng xích nô lệ của Pháp hơn 80 năm và Nhật gần 5 năm, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

 

 

- Mở ra kỷ nguyên mới: kỉ nguyên độc lập, tự do, kỉ nguyên nhân dân nắm chính quyền, làm chủ đất nước.

 

 

- Đảng Cộng sản Đông Dương trở thành Đảng cầm quyền chuẩn bị điều kiện cho những thắng lợi  tiếp theo.

 

 

- Góp phần vào thắng lợi của cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít. Cổ vũ mạnh mẽ các dân tộc thuộc địa đấu tranh tự giải phóng.

 

 

 

 

      3. Bài học kinh nghiệm

- Phải có đường lối đúng đắn trên cơ sở vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào thực tiễn Việt Nam: nắm bắt tình hình trong và ngoài nước để đề ra chủ trương, biện pháp cách mạng phù hợp.

 

 

 

- Đảng tập hợp, tổ chức các lực lượng yêu nước rộng rãi trong mặt trận dân tộc thống nhất - Mặt trận Việt Minh, trên cơ sở khối liên minh công - nông, phân hóa và cô lập kẻ thù, tiến tới đánh bại chúng.

 

 

 

- Đảng linh hoạt kết hợp đấu tranh chính trị với vũ trang, tiến hành khởi nghĩa từng phần, chớp thời cơ phát động Tổng khởi nghĩa.

 

 

 

- Đảng luôn kết hợp giữa đấu tranh và xây dựng

 

4. Củng cố

         - Tình hình chính trị, kinh tế - xã hội của Việt Nam trong những năm 1939 - 1945 ?

         - Nội dung chính của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11/1939 ?

         - Quá trình Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng ?

         - Nội dung cơ bản của Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương (5/1941) ?

         - Khái quát công cuộc chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền của nhân dân ta ?

         - Diễn biến chính của cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ?     

         - Trình bày quá trình Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập (2/9/1945) ?

         - Nêu nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử và bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám ?

         - Nội dung cơ bản của Tuyên ngôn Độc lập ?

5. Dặn dò

        Học viên về học bài và chuẩn bị làm Kiểm tra 1 tiết với nội dung từ bài 12 cho đến hết bài 16

Soạn giáo án lịch sử toàn tập tại: GIÁO ÁN LỊCH SỬ 12

giao an su 12
giáo án lịch sử 12 giao an su lop 12 giao an su toan tap 12 cách mạng tháng 8 năm 1945