Soạn bài Hai chữ nước nhà của Trần Tuấn Khải

Thứ năm , 02/03/2017, 16:05 GMT+7
     

Soạn bài :   Chiếu dời đô của Lý Công Uẩn

                    Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn

                   Ông Đồ của Vũ Đình Liên

HAI CHỮ NƯỚC NHÀ

(Trần Tuấn Khải)

A. MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:  Giúp HS:

- Bổ sung kiến thức về văn học Việt Nam đầu TKXX. Cảm nhận được nội dung trữ tình yêu nước trong đoạn thơ. Tìm hiểu sức hấp dẫn nghệ thuật của ngũi bút Trần Tuấn Khải.

1. Kiến thức: Nỗi đau mất nước và ý chớ phục thự cứu nước được thể hiện trong đoạn thơ. Sức hấp dẫn của đoạn thơ qua cách khai thác đề tài lịch sử, lựa chọn thể thơ để diễn tả xúc động tâm trạng của nhân vật lịch sử với giọng thơ thống thiết.

2. Kĩ năng: Đọc-hiểu một đoạn thơ khai thác đề tài lịch sử. Cảm thụ được cảm xúc mạnh liệt thể hiện bằng thể thơ Song thất lục bát.

B. CHUẨN BỊ:

1. Giáo viên:

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, sách bài tập, thiết kế bài giảng.

2. Học sinh:

- Đọc văn bản, trả lời câu hỏi Đọc - Hiểu văn bản.

C. TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY-HỌC:

* Hoạt động 1: Khởi động

1. Ổn định lớp:

8A: …………………………………………………………………

8B: …………………………………………………………………

2. Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh.

- Đọc thuộc lòng bài thơ “Muốn làm thằng Cuội” của Tản Đà

3. Bài mới:

* Hoạt động 2: Hướng dẫn đọc-hiểu văn bản:

 

Hoạt động của thầy và trò

Nội dung kiến thức cần đạt

 

GV đọc mẫu và gọi HS đọc bài thơ.

 

 

 

 

 

- Gọi hs đọc bài thơ và chú thích (é) sgk

- GV giới thiệu về nột về tác giả tác phẩm.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

? Xác định bố cục và thể loại của đoạn trích?

I. Tiếp xúc văn bản:

1. Đọc:

- Y/c: Đọc thể hiện đúng nhịp, giọng thơ, câu song thất có nhịp 2//2/3; 4/3, hai câu song thất đọc nhịp dứt khoát; hai câu lục bát đọc chậm, dàn trải thể hiện nhwngx cảm xúc kớn đáo, sâu sa.

2. Tìm hiểu chú thớch:

* Tác gỉa:

 - Á Nam Trần Tuấn Khải (1895 – 1983), quê Nam Định.

* Tác phẩm:

Hai chữ nước nhàlà bài thơ mở đầu tập Bút quan hoài I (1924) lấy đề tài lịch sử thời giặc Minh xâm lược nước ta Nguyễn Phi Khanh bị bắt giải sang Tàu, không mong ngày trở lại, con muốn theo để phông dưìng cha già cho trọn đạo hiếu nhưng cha già phải dằn lòng khuyên con quay trở về để lo tính  việc trả thù nhà đền nợ nước.

* Từ khú:Lưu ý các chú thớch về từ Hán Việt.

3. Bố cục - thể loại:

a, Bố cục:3 phần

- Phần 1: 8 câu thơ đầu: Tâm trạng của người cha trong cảnh ngộ éo le, đau đớn.

- Phần 2: 20 câu thơ tiếp theo: Hiện tình đất nước trong cảnh đau thương, tang tạc.

- Phần 3: 8 câu thơ cuối: Thế bất lực của người cha và lời trao gửi cho con.

b. Thể loại:

Bài thơ được viết theo thể song thất lục bát

- Gọi hs đọc 8 câu đầu.

 

 

? Cảnh ngộ cuộc chia ly được miêu tả qua bối cảnh không gian như thế nào ?

? Hạy nêu hoàn cảnh và tâm trạng nhân vật?

 

 

 

 

? Các hình ảnh ẩn dụ : “Hạt máu nạng thấm quanh hồn nước, chút thân tàn lần bước dặm khơi” mang ý nghĩa gì?

 

II. Hướng dẫn đọc hiểu văn bản:

1. Nội dung:

a, Tâm trạng của người cha trong cảnh ngộ éo le, đau đớn.:

- Cuộc chia ly diễn ra nơi biên giới am đạm, heo hút: ải Bắc mây sầu ảm đạm, hổ thét chim kêu . . .

- Hoàn cảnh thật éo le, cha bị giải sang Tàu, không mong ngày trở lại, con muốn theo để phông dưìng cha già cho trọn đạo hiếu những cha già phải dằn lòng khuyên con quay trở lại để lo tính iệc trả thù nhà đền nợ nước.

- Núi lên lòng nhiệt huyết yêu nước của người cha cùng cảnh ngộ bất lực của mình.

 

 

- Gọi hs đọc 20 câu tiếp theo.

 

? Người cha nhắc đến lịch sử dân tộc bằng những lời nào?

 

 

? Qua đạ nhà thơ muốn khẳng định điều gì?

 

 

? Tại sao khi khuyên con trở về tìm cách cứu nước, người cha trước hết nhắc đến lịch sử dân tộc ?

(Người cha muốn khích lệ dũng máu anh hựng dân tộc ở người con.)

? Qua đạ em hiểu thêm điều gì tấm lòng người cha?

? Trong phần tiếp theo, những câu thơ nào nại lên họa mất nước?

 

- Các chi tiết: Bốn phương khại lửa bừng bừng,họa xương rõng, náu sông, thành tung quách vì, bá vợ lìa con gợi về hình ảnh đất nước như thế nào ?

? Họa mất nước gieo đau thương cho dân tộc và nỗi đau cho lòng yêu nước, Những lời thề nào diến tả nỗi đau này?

? Nhận xột về nghệ thuật diễn tả qua các hình ảnh: đất khạc, trời than, khại Nùng Lĩnh như xây khối uất, sông Hồng Giang nhường vật cơn sầu.?

? Em có nhận xột gì về giọng điệu của đoạn thơ này?

 

 

 

 

? Lời nại thảm vong quốc đạ bộc lộ cảm xúc gì trong lòng người cha?

 

b, Hiện tình đất nước trong cảnh đau thương, tang tạc:

- Giống Hồng Lạc hoàng thiêng đạ định

Mấy ngàn năm suy thịnh đổi thay.

Giời Nam riêng một cừi này.

Anh hùng hiệp nữ xưa nay kém gì?

-> Qua đạ, nhà thơ muốn khẳng định truyền thống dân tộc: Nũi giống cao quý, lịch sử lâu đời, nhiều anh hùng hào kiệt trong đạ cạ nữ giới.

 

 

 

 

 

-> Người cha thể hiện niềm tự hào dân tộc, một lòng yêu nước.

- Bốn phương khại lửa bừng bừng

Xiết bao thảm họa xương rõng, náu sông.

Nơi đô thị thành tung quách vì

Chốn dân gian bá vợ lìa con.

- Đất nước cạ giặc, bị hủy hoại. => Cảnh nước mất nhà tan.

 

 

- Thảm vong quúc kể sao xiết kể

..................................................

Sông Hồng Giang nhường vật cơn sầu.

 

 

-> Nghệ thuật nhân hạa, so sánh diễn tả nỗi đau mất nước thấm đến cả đất trời, sông núi nước Nam.

-> Giọng điệu thơ trở nên lâm li, thống thiết, xen lẫn nỗi phẫn uất, hên căm, mỗi dũng thơ là một tiếng than, một tiếng nấc xạt xa, cay đắng. Giọng thơ tâm huyết đầy bi phẫn nạ cạ sức rung động lớn, nhất là với những tâm hồn đồng điệu ở thời đại đạ.

-> Lời nại thảm vong quốc đạ bộc lộ lòng căm phẫn vô hạn trước tội ác giăc Minh.

Đạ cầng là biểu hiện sâu sắc lòng yêu nước của nhà thơ.

 

- Gọi hs đọc 8 câu cuối.

? Những lời thơ nào diễn tả hình ảnh thực của người cha?

 

? Qua chi tiết đạ cho thấy người cha đang ở trong cảnh ngộ như thế nào ?

 

? Tại sao khuyên con trở về tìm cách cứu nước người cha lại nại cảnh ngộ của mình và sự nghiệp tổ tông?

(Người cha nại như vậy để khích lệ con làm tiếp những điều ngươi cha chưa làm được để giúp nước nhà.

Làm cho lời trao gởi thêm sức nặng tình cảm: giang sơn gánh vác sau này cậy con.)

 

? Nhận xét giọng điệu lời thơ?

? Từ những lời khuyên đạ, em cảm nhận được nỗi lòng nào của người cha?

 

 

c, Thế bất lực của người cha và lời trao gửi cho con:

- Cha tuỏi già sức yếu lì sa cơ đành chịu bạ tay.

Thân lươn bao quản vũng lầy.

-> Người cha già yếu, bị bắt, không cạ địa vị đạ là cảnh ngộ ngặt nghốo bất lực.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

-> Lời thơ với giọng điệu thống thiết chân thành

-> Người cha yêu nước, yêu con. Đặt niềm tin vào đứa con và đất nước..

Tình yêu con hũa trong tình yêu nước, yêu dân tộc.

- Gọi hs đọc lại bài thơ

? Em có nhận xột gì về giọng điệu bài thơ? Á Nam Trần Tuấn Khải đạ mượn câu chuyện lịch sử để gởi gắm điều gì?

2. Nghệ thuật:

- Kết hợp tự sự với biểu cảm.

- Thể thơ truyền thống tương đối phong phú về nhịp điệu.

- Giọng điệu trữ tình, thống thiết.

3. Ý nghĩa văn bản:

Mượn lời của Nguyễn Phi Khanh núi với con là Nguyễn Trại, tác giả bày tá và khơi gợi nhiệt huyết yêu nước của người Việt Nam trong cnhr nước mất nhà tan.

III. Luyện tập:

? Tìm những hình ảnh, từ ngữ có tớnh chất ước lệ trong bài thơ?

Những từ ngữ hình ảnh: ải bắc, mây sầu, giạ thảm, hổ thét, chim kêu, hạt máu nạng, hồn nước, Lạc Hồng, vong quốc

? Em hạy cho biết tại sao nú vẫn có sức truyền cảm mạnh mẽ.

Vừa gợi được tâm trạng khắc khoải đau thương của nhân vật lịch sử vừa khích lệ lòng yêu nước của của mọi người thời hiện tại.

* Hoạt động 3: Củng cố - dặn dò:

- Học thuộc 8 câu dầu và 8 câu cuối bài thơ.

- Năm được nội dung, nghệ thuật bài thơ.

Keyword: hai chu nuoc nha, tran tuan khai, soan bai hai chu nuoc nha, soan van 8, soan bai, hoc tot ngư van 8, huong dan soan bai giao an, giao an hay, bài tho hai chu nuoc nha, bo cuc bai, bo cuc van ban

hai chu nuoc nha tran tuan khai soan bai hai chu nuoc nha soan van 8 soan bai hoc tot