Từ nhiều nghĩa và hiện tượng chuyển nghĩa của từ - Giáo án ngữ văn 6

Thứ hai , 02/10/2017, 08:48 GMT+7
     

Hôm nay trang congnghegi.com sẽ giúp bạn soạn văn - soan van lop 6 - soan van 6 - soan ngu van lop 6 - nhung bai van hay lop 6 - học tốt ngữ văn 6- tổng hợp những bài văn hay

Tiết 19

TỪ NHIỀU NGHĨA VÀ HIỆN TƯỢNG CHUYỂN NGHĨA CỦA TỪ

 

A. MỤC TIÊU BÀI HỌC

     KT: - Hiểu được thế nào là từ nhiều nghĩa.Hiện tượng chuyển nghĩa của từ. Nghĩa gốc và nghĩa chuyển của từ.  

     KN: - Biết dặt câu có từ dùng với nghĩa gốc, từ dùng với nghĩa chuyển.

     TĐ: - Bước đầu biết sử dụng từ nhiều nghĩa trong hoạt động giao tiếp

B. CHUẨN BỊ

       - GV: Đọc sách - Tư liệu -Giáo án

       - HS: Đọc SGK - Trả lời câu hỏi.

C. TIẾN TRÌNH  DẠY- HỌC

* Hoạt động 1: Khởi động

1.Tổ chức:    Sĩ số     6B

2.Kiểm tra: 15 phút

Đề bài:   câu 1:    Nghĩa của từ là gì? Có mấy cách giải nghĩa từ? ( 5 điểm)

               Câu 2    Giải nghĩa từ: Tráng sĩ, lẫm liệt.( 5 điểm)

Đáp án:

- Câu 1: Nghĩa của từ là nội dung ( sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.

+ Có hai cách giải nghĩa của từ: - Trình bày khái niệm mà từ biểu thị.

                                                 - Đưa ra những từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa.

- Câu 2: - Tráng sĩ: người có sức lực cường tráng, chí khí mạnh mẽ, hay làm việc lớn.  

              - Lẫm liệt: hùng dũng oai nghiêm.

3.  Giới thiệu bài:Trong TV, từ bao giờ cũng phải có nghĩa. Nghĩa của từ không bị bó hẹp trong khuôn khổ nhất định mà được hiểu theo những khía cạnh và mức độ  khác nhau như: nghĩa đen, nghĩa bóng, nghĩa sâu… Một từ có từ hai nghĩa trở lên được gọi là từ nhiều nghĩa. Để tìm hiểu kĩ về vấn đề đó, chúng ta đến với bài học hôm nay.

*Hoạt động 2: Hình thành khái niệm mới

Hoạt động của giáo viên và học sinh

Nội dung

*)Ngữ liệu1:Đọc bài thơ “Những cái chân…”

?Từ “chân” trong bài thơ nghĩa có giống nhau không? Hãy giải nghĩa?

+Chân 1:Bộ phận dưới cùng của cơ thể người hay đồ vật dùng để đi, đứng: Chân người, chân bò

+Chân2:Bộ phận dưới cùng của một số đồ vật có tác dụng đỡ cho các BP khác: Chân bàn, chân kiềng

+Chân 3:Bộ phận dưới cùng của một số đồ vật tiếp giáp và bám chặt vào nền: Chân núi, chân răng

?Cách giải nghĩa từ “Chân” ở VD trên dựa vào đâu? (Khái niệm) – Từ VD trên ta rút ra KL gì? VD?

?Nghĩa chung của các từ “mắt” trong các VD trên?

?Hãy tìm những VD từ chỉ có một nghĩa? Bút, bàn là, rau cải, rau muống…

-Từ có nhiều nghĩa là nhờ  KQ của h/tượng chuyển nghĩa.

-Chuyển nghĩa là gì?

*NL1?Từ NL, tìm ra MQH giữa các nghĩa của từ “Chân”?

- Ba từ “chân” cùng chung nét nghĩa là bộ phận dưới cùng (Nghĩa chung đó là nghĩa thông thường nhất xuất hiện từ đầu làm cơ sở hình thành nghĩa khác)

-Thế nào là nghĩa chuyển?

?Tìm VD rồi xác định nghĩa gốc, nghĩa chuyển?

- Em bé reo lên: Kêu lên tỏ sự vui mừng, phấn khởi

- Cây dừa reo trước gió: Lá dừa trước đó chạm vào nhau xào xạc phát ra âm thanh liên tục đều đều nghe vui tai.

?Từ VD trên em thấy trong một câu từ thường được dùng với mấy nghĩa?

?Từ chân trong bài thơ Những cái chân hiểu theo nghĩa nào? (Nghĩa chuyển - nhưng hiểu theo nghĩa gốc nên có sự liên tưởng thú vị: “Cái kiềng có 3 chân nhưng chẳng bao giờ đi. Cái võng không có chân mà  “đi khắp nước”

b)Ngữ liệu 2:

-Răng lợi: Phần thịt bao xung quanh chân răng

-Hám lợi: Lợi ích con người thu được nhiều hơn những gì phải bỏ ra.

?Có tìm được cơ sở nghĩa chung nào trong VD trên (từ Lợi) không? (Không tìm được)

I. Từ nhiều nghĩa:

1.Ngữ liệu :SGK/55

2. Nhận xét

3. Kết luận:

a)Từ có nhiều nghĩa:

-Từ có thể có một nghĩa hay nhiều nghĩa

VD: Mắt:

(1)Cô Mắt ngày cũng như đêm lúc nào cũng lờ đờ.

(2) Quả na đã bắt đầu mở mắt.

(3) Gốc bàng có những mắt to hơn cái gáo dừa

Nghĩa chung:Bộ phận của cơ thể (quả,

cây chỗ lồi lõm hình tròn hoặc hình thoi)

 

 

 

 

II)Hiện tượng chuyển nghĩa của từ:

1. Ngữ liệu: SGK/56

 

2. Nhận xét

 

*Chuyển nghĩa: Là hiện tượng thay đổi nghĩa của từ tạo ra những từ nhiều nghĩa.

*Nghĩa gốc: Là nghĩa xuất hiện từ đầu làm cơ sở hình thành các nghĩa khác

*Nghĩa chuyển: Là nghĩa được hình thành trên cơ sở nghĩa gốc

*) Thông thường trong câu từ chỉ có một nghĩa nhất định:

-Trong một số trường hợp từ có thể được thể hiểu theo cả nghĩa gốc lẫn nghĩa chuyển.

*)Chú ý:Phân biệt Từ nhiều nghĩa và Từ đồng âm

- Từ nhiều nghĩa: Hiện tượng chuyển nghĩa có thể tìm ra một cơ sở ngữ nghĩa chung (từ ngữ gốc)

- Từ đồng âm: Giống nhau về mặt âm - nghĩa không có MQH nào (không tìm được cơ sở chung)

*Ghi nhớ:SGK (56)

 

 

III. Luyện tập

    1.Bài tập1 (56):

-Tìm từ chỉ bộ phận cơ thể người, chỉ ra hiện tượng chuyển nghĩa?

 

 

 

 

                   

                      2. Bài tập 2 (56):

-Bộ phận cây cối được chuyển nghĩa để cấu tạo cho bộ phận cơ thể người.

                       3. Bài tập 3 (56):

-Chỉ sự vật àChỉ hành động?

 

*Bài tập 1:

 a) Đầu:                  b) Mũi: Sổ mũi, mũi lõ  -Đau đầu, nhức đầ        -Mũi kim, mũi kéo -Đầu sông, đầu đường  -Mũi đất

-Đầu mối, đầu tê          -Ba mũi cánh quân.                    

 c) Tay: -Cánh tay, đau tay

              -Tay ghế, tay vịn cầu thang

              -Tay anh chị, tay súng

*Bài tập 2:

-Lá: lá phổi, lá lách

       -Quả: Quả tim, quả thận

 

*Bài tập 3:

       -Cái cưaàCưa gỗ

       -Cân muốiàMuối dưa

       -Cái bàoàBào gỗ

       -Hộp sơnàSơn cửa

*Bài tập 4:

a)Tác giả nêu hai nghĩa của từ “bụng”:

             -Là bộ phận cơ thể người hoặc ĐV chứa ruột, dạ dày.

-Là biểu tượng của ý nghĩ  sâu kín, không bộc lộ ra đối với người, với việc nói chung.

b)Ấm bụng: Nghĩa 1 (bộ phận cơ thể…)

-Tốt bụng: Nghĩa 2 (biểutượng ý nghĩa sâu kín).-Bụng chân: Nghĩa 3 (phần phình to ở phía sau cẳng chân…)

* Hoạt động 3: Củng cố

- Củng cố, khắc sâu ND bài.

* Hoạt động 4: HDVN

- Học bài, làm BT5 SBTNV (trang 23)

    - Đọc Chữa lỗi dùng từ

Cảm ơn các bạn đã xem nội dung bài giảng. Thấy hay thì bấm một cái vào quảng cáo để mình có doanh thu nhé...!!!

 

Giáo án ngữ văn lớp 6 - Giáo án ngữ văn lớp 7 - Giáo án ngữ văn lớp 8 - Giáo án ngữ văn lớp 9

Giáo án ngữ văn lớp 10 - Giáo án ngữ văn lớp 11 - Giáo án ngữ văn lớp 12

 

giao an ngu van 6
tu nhieu nghia chuyen nghia cua tu soan van 6 soạn văn soan van lop 6 soan van 6 soan nguvan 6